Na pytania 
odpowiada 
lek. wet.
Joanna Karaś-Tęcza
członek Europejskiego Towarzystwa Dermatologów Weterynaryjnych. 
Przyjmuje w klinice weterynaryjnej i gabinecie dermatologicznym dla 
psów i kotów w Warszawie

Leczenie psa atopika to przede wszystkim leczenie zwierzęcia ze świądem, który często ma wiele powodów, ażeby się drapać! Właściciel musi zatem dążyć do ograniczenia wszystkich występujących stymulatorów świądu, a lekarz weterynarii zazwyczaj zaleca stosowanie szamponoterapii oraz innych preparatów do leczenia miejscowego. Czy to wystarczy?

Czy choroby alergiczne skóry często dotykają naszych pupili?
Choroby alergiczne skóry u psów to obecnie coraz częstszy problem w codziennej praktyce weterynaryjnej. Takie choroby jak atopowe zapalenie skóry, nietolerancja pokarmowa, alergia pokarmowa czy też alergiczne pchle zapalenie skóry są coraz częstszą przyczyną konsultacji dermatologicznych. Co ciekawe, alergiczne pchle zapalenie skóry jest obecnie jednostką chorobową, która często jest lekceważona przez lekarzy oraz właścicieli ze względu na ogromną ilość przypadków atopii. W praktyce oznacza to, że zdarzają się przypadki alergicznego pchlego zapalenia skóry diagnozowane przez lekarzy weterynarii jako atopia.

W jaki sposób lekarz weterynarii może odróżnić atopię od atopowego pchlego zapalenia skóry?
Należy pamiętać, że atopowe zapalenie skóry to choroba, w przypadku której diagnoza stawiana jest na podstawie wykluczenia wszystkich innych chorób skóry przebiegających ze świądem. Dlatego lekarze postępujący według tej reguły nie przegapią alergicznego pchlego zapalenia skóry, bo wykonają tak niedoceniany test bibułowy 
i ponad wszelką wątpliwość wykażą, że to nie pchły, ani ich odchody są przyczyną świądu.

A co z pozostałymi chorobami przebiegającymi ze świądem? W jaki sposób można je diagnozować?
To samo dotyczy alergii lub nietolerancji pokarmowej, gdyż najpierw należy wykluczyć jako przyczynę świądu składniki pokarmowe (potencjalne alergeny), a dopiero po ich wykluczeniu brać pod uwagę atopowe zapalenie skóry. Jeśli już jednak wykluczymy inne jednostki chorobowe przebiegające ze świądem, i jako diagnozę ostateczną uznamy atopowe zapalenie skóry, to musimy pamiętać, że atopia powinna być kontrolowana po usunięciu jej powikłań. Powikłania te w postaci nadmiernego namnażania się drobnoustrojów, takich jak drożdżaki lub bakterie (najczęściej gronkowce), powodują nasilenie świądu. Należy brać pod uwagę nie tylko możliwość zakażenia tymi drobnoustrojami, ale również nadmierne ich namnażanie się na skórze, co jest przyczyną intensywnego świądu. Dlatego też po zdiagnozowaniu atopii, należy najpierw usunąć jej powikłania. 
W zależności od stopnia zakażenia drobnoustrojami (powierzchniowe, powierzchowne, głębokie), stosuje się różne metody terapii. W przypadku zakażeń powierzchniowych drobnoustrojami najlepszą metodą leczenia jest terapia miejscowa w postaci szamponoterapii. W przypadku zakażeń powierzchownych wikłających atopowe zapalenie skóry wskazana jest zarówno antybiotykoterapia, jak i szamponoterapia. Leczenie atopii zawsze porównuję z szyciem garnituru na miarę, co oznacza, że leczenie jest ściśle dostosowane do konkretnego przypadku, gdyż każdy pacjent z atopią wymaga indywidualnego podejścia.

Jaką terapię może zalecić lekarz weterynarii?
W każdym przypadku należy dążyć do obniżenia progu świądu poprzez wykluczenie wszystkich czynników, które go wywołują. I tak krok po kroku należy eliminować alergeny pchle, zarówno 
w postaci odchodów, jak i żywych pasożytów; trofoalergeny czyli składniki pokarmowe, które mogą wywoływać silną reakcję nadwrażliwości; nadmiernie namnożone mikroorganizmy zasiedlające poszczególne warstwy naskórka oraz w miarę możliwości wyeliminować całkowicie alergeny środowiskowe. Te ostatnie nie zawsze są możliwe do usunięcia, dlatego u pacjenta w przypadku którego inne kroki zostały już podjęte, należy stosować regularnie hydroterapię w postaci szamponoterapii oraz stosowania innych preparatów do leczenia miejscowego, które pozwalają na wzrost odporności systemu immunologicznego skóry. Równocześnie należy też wprowadzić terapię przeciwzapalną i przeciwświądową. Niezwykle pomocne są w tym wypadku nienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 i Omega-6, które mają silne działanie przeciwzapalne, jednak dopiero po kilku tygodniach stosowania.

O czym powinien pamiętać właściciel psa atopika?
Warto zdać sobie sprawę, że w przypadku pacjenta z atopowym zapaleniem skóry dochodzi do wyzwolenia silnej reakcji nadwrażliwości na alergeny środowiskowe, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego czy zarodniki grzybów. Jest to choroba genetyczna, której pierwsze objawy mogą wystąpić pomiędzy 1. a 3. rokiem życia pacjenta. Zdarza się, że atopik jest równocześnie alergikiem pokarmowym. Warto zdać sobie sprawę, że tak modne ostatnio testy alergiczne, zarówno śródskórne, jak i serologiczne nie służą do postawienia ostatecznego rozpoznania, a są jedynie dodatkową informacja przydatną w przypadku decyzji o odczulaniu danego pacjenta. Właściciel często jednak jest przekonany, że wykonanie testów jest równoznaczne z wyleczeniem swojego czworonoga. Takie przekonanie jest błędne.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie zwierzęcia cierpiącego na atopowe zapalenie skóry?
Leczenie atopii polega na usunięciu alergenów środowiskowych z otoczenia pacjenta, co tak naprawdę rzadko jest możliwe. W praktyce leczenie sprowadza się do usunięcia powikłań atopowego zapalenia skóry i kontroli świądu.