Artykuły

Dbaj o zęby kota, jak o własne

39058d44b731b80ab3e82a75b2c40036kkl1012.jpg
lek. wet.
Weronika Zientarska

5ae9cb82badca74b5b5b616ba378d9d1kkl101202.jpg Jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych kotów są choroby przyzębia. Występują one u około 70% zwierząt. Dlatego tak ważne jest, aby właściciele kotów zapobiegali odkładaniu się płytki oraz kamienia nazębnego 
u swojego ulubieńca. W tym celu trzeba w szczególny sposób zadbać o higienę jamy ustnej zwierzęcia poprzez szczotkowanie zębów, dobór odpowiedniej karmy oraz regularne kontrole jamy ustnej u lekarza weterynarii.
Na pytania odpowiada lek wet. Weronika Zientarska z kliniki weterynaryjnej w Warszawie.

Które z objawów świadczą o tym, że kot ma problemy stomatologiczne?
Najczęstszym problemem rozpoznawanym przez opiekuna jest nieprzyjemny zapach z jamy ustnej, któremu zazwyczaj towarzyszy nadmierne ślinienie. Istnieje jednak błędne przekonanie, że mięsożerca może mieć „zły” oddech, a zwierzę starsze ma prawo mieć chore zęby. Nic bardziej mylnego, bo przykry zapach z jamy ustnej nigdy nie jest zjawiskiem fizjologicznym. Często problem oceniany jako defekt estetyczny, okazuje się poważnym problemem zdrowotnym. Przy problemach stomatologicznych koty wykazują również zmienny apetyt. Z miski ubywa mniej karmy, zwłaszcza suchej. Kiedy obserwujemy swojego ulubieńca podczas posiłku, możemy zauważyć, że pobiera pokarm jedną stroną jamy ustnej. Gdy proces trwa długo następuje zupełna utrata apetytu i zaniedbanie toalety włosowej (kot przestaje się myć). Opiekunowie zauważają także zmianę zachowania zwierzęcia – z towarzyskiego kompana staje się, unikającym kontaktu, niechętnym do zabawy, śpiochem. Zwierzęta najczęściej bronią się wtedy przed dotykiem i otwarciem jamy ustnej ze względu na silną bolesność oraz uczucie dyskomfortu.

Jakie są przyczyny takich dolegliwości?
Przyjmuje się, że ponad 70% kotów powyżej 2. roku życia cierpi z powodu chorób przyzębia. Obejmują one zapalenie dziąseł u 1/5 zwierząt, natomiast choroby przyzębia w zaawansowanym stadium dotyczą ponad połowy przypadków. Choroby przyzębia są konsekwencją reakcji zapalnej, czyli odpowiedzi własnych tkanek na produkty wytwarzane przez mikroorganizmy zasiedlające płytkę nazębną. Koty domowe cierpią też z powodu resorpcji zębów, która polega na stopniowym ubytku tkanek twardych zęba, czyli szkliwa i zębiny. Coraz większy odsetek pacjentów cierpi również 
z powodu plazmocytarnego zapalenia jamy ustnej, które jest związane m. in. z reakcją tła immunologicznego. Objawy tego schorzenia nasilają się przy infekcjach wirusowych. Problemy z dziąsłami i zębami nie dotyczą tylko kotów dorosłych, gdyż mogą rozpoczynać się już w okresie wymiany uzębienia lub wynikać z zaburzeń rozwojowych (np. wady zgryzu). Nie należy zapominać też 
o chorobach miazgi zębowej, a także zmianach rozrostowych w obrębie jamy ustnej. Problemy stomatologiczne mogą towarzyszyć także chorobom ogólnoustrojowym. Jama ustna jest miejscem, gdzie ukazuje się wiele objawów chorobowych, np. choroby zakaźne, zaburzenia hormonalne oraz choroby układu odpornościowego.

Na czym polega profilaktyka?
Profilaktyka w postaci szczotkowania zębów, podawania specjalnych przekąsek oraz odpowiednie zalecenia żywieniowe są najskuteczniejszą metodą rozwiązywania problemów ze zdrowiem jamy ustnej. Opiekun zwierzęcia powinien codziennie dbać o zęby swojego ulubieńca. Dlaczego każdego dnia? Otóż płytka bakteryjna może kolonizować zęby w ciągu 24-36 godzin, zatem czyszczenie zębów raz na tydzień jest niewystarczające. Dodatkowym atutem codziennej higieny jest możliwość szybkiego wykrycia utraty, złamania lub zmian w wyglądzie zębów oraz tkanek otaczających. Pasty do zębów dla zwierząt są często wzbogacane smakowo, co uatrakcyjnia codzienne czynności. Podawanie odpowiednio dobranej karmy i przekąsek może łączyć przyjemne z pożytecznym. Idealnym rozwiązaniem jest rozpoczynanie nauki pielęgnacji już u kociąt, przyzwyczajając je tym samym do badania jamy ustnej podczas wizyty w gabinecie lekarskim. Należy zaczynać od powolnych, delikatnych ruchów, aby zwierzę oswoiło się z tymi czynnościami i umożliwiło ich powtórzenie. Cierpliwość i pozytywne nastawienie opiekuna są w tym przypadku nieocenione.

Czy problemy z zębami i jamą ustną mogą być groźne dla zdrowia naszego ulubieńca?
Choroby jamy ustnej często wiążą się z poważnymi zaburzeniami zdrowia, gdyż nie tylko grożą utratą zębów, ale także angażują wiele układów i narządów. Zmiany w przyzębiu, pozostawione złamania zębów, choroby miazgi zębowej i rany w jamie ustnej mogą doprowadzić do zapalenia kości i szpiku kostnego. Obecność zakażeń w jamie ustnej może stać się przyczyną przewlekłego zapalenia migdałków i węzłów chłonnych, a ze względu na bliskie sąsiedztwo z przebiegającymi nerwami sprzyja także ich uszkodzeniu. Trudnym do opanowania problemem jest również możliwość przekształcenia się przewlekłych zmian zapalnych w zmiany 
o charakterze nowotworowym. Powikłania chorób jamy ustnej sięgają daleko poza nią, bo mogą powodować zmiany w narządach takich jak wątroba i nerki oraz układach oddechowym, krążenia, pokarmowym, jak również w układzie nerwowym. Problemy stomatologiczne wikłają przebieg innych chorób i utrudniają ich leczenie.

Czy dieta ma wpływ na tego typu problemy?
Odpowiednio dobrana dieta wpływa na poprawę stanu zdrowia zwierzęcia. Co więcej – jej podawanie może powodować znaczne zmniejszenie odkładania się płytki nazębnej, a tym samym ograniczać powstawanie kamienia nazębnego i występowanie stanu zapalnego dziąseł. W karmach suchych istotną rolę odgrywa rozmiar, twardość, tekstura oraz skład chemiczny granulek. Łączą one działanie mechaniczne z chemicznym – substancje pokrywające powierzchnię granulek wiążą sole mineralne zawarte w ślinie, uniemożliwiając ich odkładanie w postaci kamienia nazębnego. Jeśli zwierzęta preferują tylko i wyłącznie pożywienie miękkie – wymagają nieco większej aktywności opiekuna w szczotkowaniu zębów po posiłkach. Wspomniane wcześniej przekąski przyczyniają się do oczyszczania zębów z płytki bakteryjnej. Każdy sposób żywienia powinien zaspokajać potrzeby życiowe zwierzęcia, a jednocześnie wspomagać profilaktykę zdrowia jamy ustnej.