lek. wet.
Marek Turos

Choroby przewodu pokarmowego kotów są schorzeniami o zróżnicowanej etiologii. Dlatego tak ważne są metody diagnostyczne, które ułatwiają ustalenie rozpoznania i przyczyn dolegliwości.
Na pytania odpowiada lek. wet. Marek Turos, specjalista chorób psów i kotów,
przyjmuje w Klinice weterynaryjnej w Warszawie.

Jakie schorzenia układu pokarmowego mogą występować u dorosłych kotów i czym są spowodowane?

Do najczęstszych objawów schorzeń przewodu pokarmowego kotów można zaliczyć ostre i przewlekłe biegunki. Biegunki są wywołane różnymi przyczynami, którymi mogą być poważne choroby, a czasami tylko nieodpowiednia dieta. Ich źródło określi najlepiej lekarz weterynarii, który oprócz leczenia farmakologicznego, zaleci właściwe wsparcie dietetyczne.
U kotów mogą też występować przewlekłe zaparcia, które dotykają przeważnie osobniki nie wychodzące, prowadzące mało aktywny tryb życia oraz starsze koty. U podopiecznego możemy zaobserwować wtedy zwiększenie twardości kału, rzadsze i trudniejsze oddawanie stolca lub jego brak. Zaparciom, szczególnie przewlekłym, na ogół towarzyszą: wymioty, brak apetytu, odwodnienie, utrudniona defekacja oraz pogorszenie stanu ogólnego. Przyczyna ich występowania połączona jest z następującymi czynnikami: psychogennymi (stres, niechęć do kuwety), zapalnymi (zapalenie jelita grubego, uszkodzenie okolicy odbytu i krocza), mechanicznymi (kule włosowe), zwyrodnieniowymi (np. dotyczące nerwów), metabolicznymi (np. odwodnienie), nowotworowymi czy urazowymi (np. złamania miednicy).
W takim wypadku zalecam podawanie karmy 
o najwyższej strawności (ograniczenie resztek pokarmowych i fermentacji jelitowej) oraz odpowiedniej kompozycji włókna pokarmowego. Możemy zapobiec trzorzeniu się kul włosowych 
w żołądku i jelitach podając specjalne karmy 
o podwyższonym poziomie włókna (tzw. odkłaczające). Dieta poprawiająca perystaltykę jelit 
i ułatwiająca eliminację włosów powinna zawierać 10-15% tego składnika pokarmowego.

W jaki sposób diagnozuje się schorzenia układu pokarmowego u kotów?
Lekarz weterynarii z pewnością zacznie badanie od oceny stanu jamy ustnej, uzębienia i dziąseł oraz określi, poprzez delikatne omacywanie, zawartość jamy brzusznej (np. czy nie ma w niej ciała obcego).
Może też wykonać badania laboratoryjne krwi i kału oraz badania RTG i USG jamy brzusznej. Jedną 
z nowoczesnych technik obrazowania jest endoskopia, która umożliwia szybką ocenę wybranych odcinków przewodu pokarmowego. Dzięki specjalnemu oprzyrządowaniu istnieje możliwość pobierania fragmentów błony śluzowej w obrębie przewodu pokarmowego oraz usuwania ciał obcych z żołądka i jelit.

Właściwa dieta dla kotów z problemami układu pokarmowego?
U kotów z problemami przewodu pokarmowego często stosuje się objawową lub swoistą terapię żywieniową. Objawowa terapia żywieniowa zwykle wymaga zastosowania łagodnych, łatwo strawnych karm. Natomiast terapia swoista obejmuje użycie diet eliminacyjnych lub hipoalergicznych, z wysoko ograniczoną zawartością tłuszczu, diet bogatych w włókno lub łączących te działania.
Łagodną, łatwo strawną karmę poleca się w przypadku zwierząt z ostrym zapaleniem żołądka lub jelit. Taką karmę można przygotować samemu, ale lepszym wyjściem jest zastosowanie gotowych produktów dostępnych na rynku. Karmy te cechuje niższa zawartość tłuszczu oraz wyselekcjonowane źródła białka, co ułatwia trawienie. Z kolei niska zawartość laktozy zapobiega upośledzonemu wchłanianiu.
Zwierzę karmi się często, małymi porcjami, aż do zakończenia biegunki – wtedy stopniowo powraca się do poprzedniej diety.

Gdy podejrzewamy alergię pokarmową (nadwrażliwość tła immunologicznego na składnik diety lub nietolerancję – problemy nieimmunologiczne), należy zastosować odpowiednio diety hipoalergiczne i eliminacyjne. Diety takie można przygotować samemu, pod kierunkiem lekarza weterynarii lub kupować produkty gotowe.

U kotów z chorobami jelit grubych (rzadziej cienkich) ważne jest uzupełnianie błonnika, gdyż jest on słabo trawiony i/lub metabolizowany przez bakterie, co ostatecznie wpływa na objętość stolca oraz perystaltykę jelit.