Na pytania odpowiada lek. wet. Beata Milewska-Ignacak z przychodni weterynaryjnej w Warszawie

Przyczyn świądu powodującego dyskomfort u naszych czworonogów może być bardzo wiele. Zaczynając od pasożytów, poprzez liczne infekcje, alergie, a nawet problemy behawioralne.

Jakie zachowania świadczą o problemach ze świądem i dlaczego są uciążliwe?
Zapalenia skóry przebiegające ze świądem mogą być spowodowane kilkoma czyn­nikami. Są to: inwazja pasożytów zewnętrznych, pcheł, chejletieli, wszy, wszołów, trombikuli czy świerzbu. A także infekcje bakteryjne, w przypadku gronkowców często dodatkowo może zaistnieć nadwrażliwość na bakteryjne toksyny. Inne przyczyny, to: zapalenie skóry spowodowane drożdżakami, grzybica skóry, alergie pokarmowe, kontaktowe, chłoniak skóry.

Jak diagnozuje się przyczyny świądu?
W każdym przypadku, kiedy nasz pies się drapie należy przeprowadzić badanie i ustalić jakie będą potrzebne badania dodatkowe – wymazy, posiewy, zeskrobiny do oceny mikroskopowej, cytologie. Może być konieczne pobranie wycinków skóry do badania histopatologicznego. Wybór zakresu badań jest zwykle ustalany indywidualnie. Prawidłowe postępowanie zależne jest od przyczyny, którą należy zdiagnozować. W przypadku chorób pasożytniczych potrzebna będzie odpowiednia terapia eliminująca je. W wypadku chorób grzybiczych – także terapia kierunkowa. W sytuacji zakażenia drożdżakami czy bakteriami pierwsze pytanie brzmi, czy taką infekcję możemy traktować jako pierwotną, czy jako wtórną. Najczęściej jest to problem wtórny do pierwotnej przyczyny. O ile nie zostanie znaleziona i opanowana przyczyna pierwotna, możliwe są nawroty stanów chorobowych. W alergiach zawsze polecam wykonanie testów i ustalenie czynników uczulających w celu ich wyeliminowania. Bardzo często samo wykonanie testów i wyeliminowanie czynników uczulających daje poprawę w ciągu, zazwyczaj 4-6 tyg., czasem szybciej. Jest to sytuacja osobnicza.

Jak można leczyć świąd w przypadkach, kiedy nie można postawić jednoznacznej diagnozy w kierunku atopii i konkretnej alergii?
W takich przypadkach mamy do dyspozycji kilka leków. Najczęściej stosowane są, niestety, leki sterydowe. Ich zaleta sprowadza się głównie do ceny, są tanie. Pozostają stosunkowo bezpieczne, jeśli lek będzie podany doraźnie, rzadko i w małych dawkach. Jeśli jednak lek będzie podawany stale, niesie ryzyko wielu działań niepożądanych. Są nimi upośledzenie funkcji wątroby, cukrzyca, nadczynność kory nadnerczy, upośledzenie funkcjonowania tarczycy, nadmierny apetyt, tycie, nadmierne pragnienie i oddawanie dużych ilości moczu, czasami zaburzenia psychiki. Sterydy obniżają odporność, zwiększona jest więc możliwość wtórnych infekcji. Szczepienie leczonych psów nie daje odpowiedzi. Działanie innych leków podawanych w tym czasie może być zaburzone. Nie można wykonać testów. Druga grupa to cyclosporyny – leki immunosupresyjne, u ludzi stosowane zwykle po przeszczepach. U psów są skuteczne w walce ze świądem i jak do tej pory nie zanotowano długofalowych działań ubocznych. Mogą powodować zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Wydają się być bezpieczniejsze niż sterydy, choć także upośledzają odporność. Jeśli chodzi o szczepienia, równoległe leczenie i testy, odbywa się to tak samo, jak w przypadku leków sterydowych. Od kilku lat jest u nas dostępny lek, którego działanie polega na przerywaniu ciągu reakcji chemicznych powodujących powstawanie świądu. Działa on na białka wywołujące reakcje zapalne. Nie jest to steryd ani cyclosporyna, jest więc bezpieczny. Nie jest polecany szczeniakom, psom z nadczynnością kory nadnerczy, zwierzętom mającym zdiagnozowane złośliwe nowotwory, ponieważ działanie substancji czynnej w takich przypadkach nie zostało zbadane. Mimo wszystko z dotychczas wymienionych jest najbardziej bezpieczny i dość skuteczny. Choć nie zawsze przy nieustawionej alergii pokarmowej. Lek ten nie hamuje odpowiedzi w testach alergicznych, nie blokuje badań. Istotne także jest to, że leczone nim psy mogą być skutecznie szczepione. Nie wchodzi też w interakcje z lekami przeciwbakteryjnymi czy przeciwzapalnymi. W ostatnim czasie pojawił się też nowy preparat hamujący świąd. Jest to przeciwciało przeciwko białku odpowiedzialnemu za powstawanie dolegliwości. Preparat jest całkowicie bezpieczny. Można go podawać zwierzętom młodym, nie ma przeciwwskazań do stosowania u zwierząt chorych. Nie wchodzi w interakcje z innymi lekami, nie obniża skuteczności szczepień. Jest podawany w postaci iniekcji zwykle 1 raz w miesiącu. Muszę w tym miejscu zaznaczyć, że nie ma preparatów o 100% skuteczności. W przypadku dwóch ostatnich jest możliwe, że dla części psów skuteczniejszy będzie pierwszy, dla innych drugi rodzaj leku. Ważne jest by opiekunowie chorych psów mieli wiedzę o możliwościach terapeutycznych, o wszelkich plusach i minusach wybranej drogi leczenia. Dla lekarza weterynarii nadrzędnym celem jest poprawa komfortu życia psa i jego właściciela przy zminimalizowaniu skutków ubocznych leczenia.