NASZ EKSPERT
Na pytania odpowiada lek. wet. Joanna Karaś-Tęcza, członek Europejskiego Towarzystwa Dermatologów Weterynaryjnych. Przyjmuje w specjalistycznym gabinecie dermatologicznym dla psów i kotów w Warszawie

Pies lub kot uczulony na roztocza kurzu domowego ma problem od jesieni do wiosny, a uczulony na pyłki roślin od wiosny do jesieni. Oczywiście są atopicy uczuleni na obydwie te grupy alergenów i problem trwa cały rok, choć z różnym nasileniem. Inny powód wywołujący swędzenie i zmiany skórne, to pchły.  

Czy roztocza mogą wywoływać stany zapalne skóry u zwierząt?
Roztocza kurzu domowego oraz roztocza magazynowe, to jedne z najistotniejszych alergenów biorących udział w powstaniu reakcji alergicznej u psów. W przebiegu atopowego zapalenia skóry u psów, roztocza kurzu domowego stanowią 80 % wszystkich alergenów. Alergeny te są rozpoznawane przez komórki układu immunologicznego skóry psa atopika i prowadzą do zniszczenia połączeń międzykomórkowych naskórka, ułatwiając dalszą penetrację alergenu i kolonizację mikroorganizmów na skórze zwierzęcia. W konsekwencji dochodzi do rozwoju stanu zapalnego skóry i powikłań atopii w postaci zakażenia bakteryjnego skóry lub zakażenia drożdżakowego, a w najlepszym przypadku do zespołu nadmiernego namnożenia się drobnoustrojów.

Dlaczego groźna jest inwazja pcheł?
Pchły mogą przenosić różne choroby wirusowe, bakteryjne, zakażenia pierwotniakami i riketsjami. Równie niebezpieczne są robaki płaskie, a w szczególności tasiemiec psi (Dipilidium caninum), który może bytować w jelitach psów i kotów. Człony tego tasiemca zawierają "mini kapsułki" z kilkoma jajami. Gdy larwy pcheł zjadają człon z taką przesyłką, do ich organizmu dostają się larwy tasiemca, które z kolei przekształcają się w ich ciele w cysticerkoid. Potem larwy pcheł ulegają zmianie ze stadium poczwarki do postaci dorosłej. Jeśli zarażona pchła zostanie zjedzona przez psa, kota lub dziecko, w jelicie rozwinie się dorosły tasiemiec. Dlatego odpchlenie zawsze powinno iść w parze z odrobaczeniem. Pchły przenoszą babeszjozę, przeskakując z chorującego psa na skórę psa zdrowego. U młodych zwierząt lub ciężarnych suk inwazja pcheł może prowadzić do niedokrwistości.

Jak rozpoznaje się czy mamy do czynienia z pchłami czy z roztoczami kurzu domowego?
Za pomocą prostego testu ligninowego. Kilka fragmentów wyczesanej sierści należy położyć na wilgotnej ligninie – jeżeli na jej powierzchni pojawią się rdzawe plamki, to oznacza, że test jest dodatni – na skórze zwierzęcia są obecne pchle odchody. Koty, w przeciwieństwie do psów, myją się znacznie częściej, dokładniej zlizują,  zarówno pchły, jak i ich odchody. Ważne wówczas jest jednoczesne odpchlenie z odrobaczeniem. Jeśli natomiast roztocza kurzu domowego są przyczyną reakcji nadwrażliwości, to mamy do czynienia z atopowym zapaleniem skóry, a nie z alergicznym pchlim zapaleniem skóry. Należy wykluczyć wszystkie inne choroby skóry, w przebiegu których występuje świąd, bo atopowego zapalenia skóry nie da się wyleczyć, ale należy je kontrolować. Jest to choroba genetyczna, choć pierwsze objawy pojawią się dopiero między 1-4 rokiem życia. Jeśli atopowe zapalenie skóry jest wywołane roztoczami kurzu domowego stosunkowo łatwo rozpoznać, że to ta grupa alergenów wchodzi w grę. Ostra faza atopii, czyli nasilenie wcześniej opisanych objawów, pojawia się przede wszystkim w tzw. okresie grzewczym, czyli od października do marca.  

Jak leczy się psa i kota z alergii na roztocza kurzu domowego?
Najważniejszym zadaniem jest unikanie tych alergenów. Nie tylko moment ekspozycji, ale i jej powtarzalność ma wpływ na wyzwolenie choroby. Stałe przebywanie w domach, naszych czworonożnych ulubieńców, potęguje ich kontakt z alergenami roztoczy kurzu domowego. W pomieszczeniach konieczne jest regularne stosowanie preparatów roztoczobójczych, w postaci oprysków posłania zwierzaka i w sypialni (szczególnie materacy w łóżkach), wietrzenie mieszkania w sezonie jesienno-zimowym oraz stosowanie filtrów roztoczobójczych do odkurzacza.

Jakie są sposoby zwalczania pcheł?
Odpchlanie powinniśmy powtarzać od wieku szczenięcego, do późnej starości. Należy stosować takie preparaty, które nie dopuszczają do pokąsania przez pchły, a ich działanie utrzymuje się stosunkowo długo. Nie zapominajmy o stosowaniu środków przeciwpchelnych również w otoczeniu psa i kota. Zwalczanie w środowisku polega na częstym odkurzaniu, praniu dywanów, legowisk i stosowaniu oprysków specyfikami niszczącymi postacie dorosłe i larwy.