NASZ EKSPERT
Na pytania 
odpowiada 
lek. wet. 
Violetta Olender z przychodni weterynaryjnej 
w Tychach

Włos każdego zwierzęcia zaopatrzony jest w gruczoł łojowy, który w warunkach prawidłowych produkuje łój powlekający ten włos na całej jego długości. Ilość łoju, jaka wydostaje się na powierzchnię włosa, jest cechą charakterystyczną dla rasy i stosunkowo stałą.

Jak rozpoznać czy pies lub kot ma skórę suchą, czy ze skłonnością do przetłuszczania?
Najłatwiej ocenić skórę psa przesuwając dłonią po całej długości grzbietu pach i pachwin. Po takim zabiegu na dłoni pozostaje charakterystyczny matowy czasem brudny osad. Ponadto skóra psa, ze skłonnością do przetłuszczania się w miejscach szczególnie bogato wyposażonych w gruczoły łojowe, może ulec przebarwieniu na kolor brunatny. Skóra to też zewnętrzny kanał słuchowy, który jest szczególnie ważnym indykatorem procesów patologicznych w organizmie psa i kota. Jeśli w obu kanałach słuchowych jest jednakowa ilość i jakość łoju, a podopieczny nie sygnalizuje potrząsaniem głową czy drapaniem ucha, że dokucza mu jakiś problem związany z tą okolicą, to taki stan należy przyjąć za normę dla tego określonego zwierzęcia. Nawet, jeśli tego łoju jest stosunkowo dużo tak, jak np. u basseta czy beagle'a, czy też innych psów szczególnie myśliwskich i „pływających”. Jeśli nastąpi asymetria, czyli w jednym uchu pojawi się więcej wydzieliny, lub tym bardziej ma ona odmienny zapach czy konsystencję – wówczas mamy już patologię i szukamy jej w innych punktach na ciele. Może to być zwiastun problemu dermatologicznego. Innymi punktami diagnostycznymi dla łojotoku są przestrzenie międzypalcowe łap oraz okolica odbytu, gdzie nadmiar łoju może wywołać zmianę zabarwienia na brunatną i jest uzupełnieniem całości problemu. Przeładowanie, czy zapalenie zatok okołoodbytowych jest także wyrazem łojotoku, ale to już zupełnie inny temat.

Czy do pielęgnacji psów i kotów można używać tych samych szamponów?
Do pielęgnacji kota można używać szamponów dla psa, ale pod jednym bardzo ważnym warunkiem: na opakowaniu musi być wyraźna informacja o takim przeznaczeniu. Bywa, że szampony mają charakter insektobójczy i wówczas środek przeciwpasożytniczy użyty w szamponie dla psa może być trucizną dla kota i to należy wyraźnie zaznaczyć. Ponadto nie wszystkie koty tolerują kąpiele, a nawet czesanie. Warto rozważyć użycie szamponów suchych, bogatych w substancje ułatwiające rozczesywanie, bez konieczności wprowadzania niepotrzebnego stresu.

Co to jest łojotok?
Łojotok, to odbiegająca od normy, jakość lub ilość łoju produkowanego przez skórę psa czy kota. Możemy mieć do czynienia z łojotokiem suchym. Wówczas widzimy charakterystyczne białe, szare czy żółte łuski na skórze psa, czy kota. Łuski te mogą pojawiać się podczas wizyty podopiecznego w gabinecie weterynaryjnym, kiedy to stroszący się włos, w stanie stresu, odkleja łuskę suchego łoju od powierzchni skóry. Ten typ łojotoku występuje najczęściej u kotów i zazwyczaj towarzyszy nietolerancji pokarmowej, chorobom narządowym, a u starych kotów nadczynności tarczycy. 
U psów, w późnym wieku, zazwyczaj występuje niedoczynność tarczycy i towarzyszy mu łojotok tłusty, rzadziej suchy. Łojotok tłusty to sytuacja, 
w której (ujmując to żartobliwie) zazwyczaj najpierw czujemy psa, a potem go widzimy, ponieważ bardziej płynny charakter łoju łatwiej emanuje swój zapach z ciepłej skóry do otoczenia, a ponadto zawiera domieszki metabolitów grzybów i bakterii, które charakteryzują się specyficznym zapachem. Dermatolog, jest w stanie określić czasem po zapachu, z jakim szczepem bakterii ma do czynienia.

Jak leczy się łojotokowe zapalenia skóry?
Bardzo ważne jest znalezienie przyczyny łojotoku. Nietolerancja pokarmowa, zaburzenia hormonalne, niedobory witamin, choroby pasożytnicze zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne oraz szereg innych czynników wywołują tę niejako reakcję obronną organizmu. Kiedy znamy już przyczynę, najpierw leczymy przyczynowo, a potem ułatwiamy życie psu, kotu i jego właścicielowi stosując szamponoterapię, która ogranicza podaż antybiotyków przeciwbakteryjnych, czy przeciwgrzybiczych w stanach chorobowych skóry powikłanych tymi patogenami.  Często łojotok dotyka stare psy i koty, które z racji wieku mogą źle tolerować antybiotykoterapię. Wówczas również posiłkujemy się szamponoterapią. Ważne jest, abyśmy dobrze dobrali szampon dla podopiecznego, a więc zawsze po konsultacji z lekarzem weterynarii. Pies nie może być kąpany w okresie mrozów, śniegu 
z deszczem, zimnych wiatrów i w podobnych warunkach pogodowych. Zarówno skóra jak 
i włosy pozbawione filmu tłuszczowego łatwiej chłoną wodę, co wraz z chłodem i wiatrem, może doprowadzić do wzrostu tzw. współczynnika schładzania. Takie warunki sprzyjają przechłodzeniu, które może skończyć się zwykłym przeziębieniem z katarem, czy zapaleniem gardła, ale też może doprowadzić do zapalenia korzeni nerwowych, które zanim zostanie dobrze zdiagnozowane to, ze stanu ostrego przechodzi w stan przewlekły i wymaga dłuższej kuracji, z tendencjami do nawrotów. Dlatego mimo, że kąpiemy psa wieczorem, a rano wydaje się, że włos jest już suchy, to należy psa w takie dni ubrać w lekkie ubranko, które stworzy „poduszkę izolacyjną” chroniącą przed przechłodzeniem. Fizjologiczny łój pojawia się po kilku dniach i dopiero wtedy woda spłynie po skórze psa jak po przysłowiowej kaczce. Na rynku dostępne są szampony z lanoliną lub innymi związkami tłuszczowymi, które świetnie imitują pracę gruczołów łojowych i przez to skracają czas uzupełniania filmu tłuszczowego skóry i włosa.

Czy możemy sami, zapobiegawczo, stosować szampon leczniczy, gdy widzimy, że pies się częściej drapie?
Wybór szamponu zawsze pozostawmy lekarzowi weterynarii. Najpierw upewnijmy się, że drapanie się jest związane tylko z dyskomfortem zalegania łoju na skórze, bez towarzyszących mu innych problemów, o których wspomniałam wcześniej. Lekarz w bogatej ofercie rynkowej z pewnością dobierze szampon, który będzie odpowiedni dla podopiecznego na czterech łapach.